چند سالی است که همراه با تغییرات فرهنگی و شغلی، متناسب با پیشرفت فناوری های گوناگون استفاده از تلفن همراه در کشور ما نیز به مانند سایر کشورها گستره وسیع تری یافته است که هر از چند گاهی خبرهایی در زمینه مضرات استفاده از تلفن همراه ( بخصوص در کودکان و نوجوانان )منتشر می شود، اما این مسئله نه تنها هنوز به دغدغه ای برای بزرگسالان تبدیل نشده، بلکه استفاده از آن در میان کودکان و نوجوانان به یک توقع تبدیل شده است. توقعی که می توان گفت توسط اولیاء ایجاد شده { هدیه تولد یا جایزه ممتاز شدن در امتحانات مدرسه برای بعضی از کودکان و نوجوانان، یک سیم کارت و یک گوشی تلفن همراه ( تجربه شخصی خودم ) که حتی گاهی اوقات از گوشی تلفن همراه والدین آنها کارآمدتر و گرانقیمت تر است.} روانشناسان معتقدند به همراه هر نوع وسیله ای که وارد یک جامعه می شود، این نیاز وجود دارد که فرهنگ استفاده از آن نیز به زندگی مردم وارد شود. این مسئله در مورد بچه ها از حساسیت بیشتری برخوردار است و باید نسبت به آن هوشیار بود. که قدر مسلم در جامعه ما چنین پیش نیازی هیچگاه مورد توجه قرار نگرفته و مشکلات و معضلات بیشماری را در جامعه سبب شده است.

●نکته اول در استفاده از هر وسیله مربوط به فناوری، تعیین وجوه ضرورت به کارگیری آن و تعریف این ضرورت در هر جامعه ای - چه کوچک و چه بزرگ- است. تلفن همراه به کودک این امکان را می دهد که بدون نظارت دقیق و کامل والدین، به مرزهای اطلاعاتی دیگری دسترسی پیدا کند که ممکن است نه تنها نیازی به آنها نداشته باشد، بلکه ورود به آن حریم ها برای او زیانبار نیز باشد. بنابراین لازم است خریداری و استفاده از این وسیله در خانواده، به عنوان یک جامعه که نیاز به پایداری دارد، طبق یک تعریف خاص و مشخص انجام شود و خانواده در مقابل خواسته های فرزندان با درایت عکس العمل نشان دهد.

● نبودن توانایی و مهارت های موردنیاز برای بروز رفتار واکنشی متناسب با شرایط از سوی کودکان و نوجوانان تا حد زیادی به ریشه های خانوادگی وابسته است و از ناآگاهی های اجتماعی نشأت می گیرد. نو بودن پدیده استفاده از تلفن همراه در میان کودکان و نوجوانان، امکان آمادگی برای رفتار مطابق نیاز را محدود می کند. کودک مجذوب پیام هایی می شود که بشدت توجه او را جلب می کنند. ارسال و دریافت اطلاعات به سرعت نوعی حالت اعتیاد را ایجاد می کنند که موجب اجتماعی شدن یک سویه و غیرفعال کودک می شود. مشغول شدن ذهن کودک، در شرایطی که قدرت تجزیه و تحلیل کافی برای واکنش نشان دادن در اختیار او نیست و قدرت برخورد با آن را ندارد، او را تبدیل به عنصر منفعلی می کند که در کسب مهارت های اجتماعی و ارتباط فعالانه با اعضای خانواده و جامعه دچار مشکل می شود.
● استفاده نا درست و نابجا از تلفن همراهدر مدارس هم از حیث آموزشی قابل بررسی است و هم از جهت اخلاقی و رفتاری.

از آنجایی که بسترسازی فرهنگی و اجتماعی لازم برای استفاده از تلفن همراه چه در مدارس و چه در جامعه و خانواده صورت نگرفته، در بسیاری از موارد می تواند زیان آور باشد.چون کودکان از سن هفت سالگی به بعد نوعی حالت خودمحوری پیدا می کنند و در مسیر رشد حسی و حرکتی حساسیت های خاصی در مورد آنها وجود دارد.
آنچه از دستورالعمل استفاده از تلفن همراه تا به امروز اجرا شده، تنها منع از آوردن این وسیله به کلاس و استفاده از آن در این محیط بوده است. و تنبیهاتی را برای دانش آموزان در نظر گرفته که از آن جمله توقیف گوشی آنان بوده و با حضور اولیاء و اخذ تعهد به آنان مسترد گردد البته بسیاری هنوز از این دستورالعمل اطلاعی ندارند . به همراه داشتن موبایل در ساعات دیگر در مدرسه مسائل دیگری را به دنبال دارد که تنها در چارچوب کلاس درس و مشکلات آموزشی در آن مقطع زمانی خلاصه نمی شوند.از جنبه جرم شناختی، وجود تجهیزات جانبی همچون دوربین های پیشرفته و باکیفیت روی گوشی های تلفن همراه، فضای متزلزلی برای استفاده های نابجا از موبایل می تواند پدید آورد؛ رفتارهای مشکل آفرینی که نه تنها بزرگسالان، بلکه کودکان را نیز درگیر می کند.

مشکلاتی که در این حیطه می تواند پدید آید از یک سو خود فرد را در خطر قرار می دهد و از سوی دیگر برای دیگران ایجاد خطر می کند.

در مورد اول، پیام های چند رسانه ای مختلفی که بویژه از طریق بلوتوث فرستاده می شوند، اکثر اوقات هدفمند هستند و در آنها برای نوجوانان، خصوصاً برای دختران، اهداف نابهنجاری دنبال می شود. از آنجایی که بچه ها، کنجکاو و مشتاق برای آشنایی با دیگران هستند، ممکن است با فرستنده این پیام ها ارتباط برقرار کنند و در نهایت مورد سوء استفاده قرار گیرند. که در این زمینه نظارت بر رفتارهای ارتباطی فرزندان، وظیفه ای است که والدین باید آن را به موقع و دقیق در نظر داشته باشند.

روانپزشکان معتقدند: کودک هنگام استفاده از موبایل در معرض آگاهی از اطلاعاتی قرار می گیرد که ممکن است مناسب سن او نباشد و زمینه های کودک آزاری را فراهم کند. به تجربه دیده شده کودکانی که تلفن همراه دارند، خستگی پذیرتر هستند و افت اعتماد به نفس پیدا می کنند. علاوه بر این نشانه های بی قراری و استرس نیز در این کودکان مشهودتر است. آنها دچار اختلال در خواب می شوند و بیدارشدن های مکرر را تجربه می کنند. این رفتار نتیجه گوش به زنگ بودن فرد در طول روز است. ارتباط کنترل نشده بچه ها با افراد دیگر از طریق موبایل، امکان برانگیختگی و زمینه های پرخاشگری را در آنها افزایش می دهد و کودک مهارت های واکنشی مورد نیاز خود را کسب نکرده، در عین حال در کنترل خشم نیز ضعیف عمل می کند. بچه ها در سنین پائین خیلی زود هیجان زده می شوند و در سنین نوجوانی که علاقه به ارتباط با افراد دیگر دارند، سریعاً تحت تأثیر قرار می گیرند اما آگاهی کافی نسبت به پیامد رفتار خویش نخواهند داشت.

● از نظر آسیب شناسی اجتماعی، استفاده گسترده از این وسیله ارتباطی را عامل تغییر تعاملات کودکان و نوجوانان در گروه های همسالان می توان ذکر کرد.

در مورد دوم ، پیامدهای منفی استفاده بچه ها از تلفن همراه از جنبه ایجاد خطر برای دیگران نیز قابل بررسی می باشد.

تجهیزات جانبی گوشی های تلفن همراه، مانند دوربین های دیجیتال، ممکن است تبدیل به وسیله ای برای ورود به حریم خصوصی دیگران شود. در مدارس در زنگ های تفریح و در زنگ های ورزش، بویژه در مدارس دخترانه، این امکان وجود دارد که دانش آموزان عمدا ًو از روی آگاهی، یا از روی بچگی و نادانی، برای دوستان و همکلاسی های خود مشکل ایجاد کنند. برای نمونه یک دانش آموز دختر عکس هایی از همکلاسی اش با دوربین موبایل بگیرد که ممکن است به دست افراد غریبه بیفتد و مشکلات حادتری ایجاد کند. دختربچه ای که از او عکس گرفته شده دچار آسیب های روانی شدید شده و حتی ممکن است ....... چنین رفتارهایی ناشی از اختیار کاذبی است که به کودک داده می شود و او را به طعمه ای تبدیل می کند که منظور هدف سودجویان قرار گیرد.
مضرات قرار گرفتن بیش از حد در معرض امواج مسئله قابل بحثی است که اگرچه هنوز صد در صد ثابت نشده است اما لازم است که مورد توجه قرار گیرد.

کودکان و نوجوانان از آنجایی که در سن رشد هستند،آسیب پذیری بیشتری دارند و طبق تعاریف سازمان جهانی بهداشت، بهتر است کمتر در معرض پرتوهای مربوط به وسایل ارتباطی قرار گیرند.

● راه کارهای هدایت
قدر مسلم استفاده از امکانات رفاهی و تکنولوژی در هر جامعه ای حق همه افراد آن جامعه بوده و به قشر و یا طبقه خاصی نباید محدود گردد. اما بایستی قبل از ایجاد حق ضوابط ،شرایط و دستورالعمل خاص استفاده از آن امکان تدوین گردد . بدیهی است که این امر در کشور ما معکوس گردیده و اول حق ایجاد شده سپس به دنبال سلب آن هستیم که امری محال و نا ممکن است. مطمئناً شیوه های منعی هرگز نتیجه مناسبی برای سیستم آموزشی و تربیتی به همراه نخواهد داشت . بلکه دور شدن از نگاه سلبی و توجه به جنبه های مؤثر اجتماعی تلفن همراه از طریق آموزش و آگاهی، تنها روشی است که با آن می توان علاوه بر احترام به حرمت نفس فرزندان، نسبت به مسائل مربوط به ارتباطات آنها کنترل و نظارت کافی داشته باشیم.تا گره ای از مشکلات عدیده و چالش های استفاده بیجا و فراوان تلفن همراه توسط دانش آموزان در مدارس گشوده شود که این امر از طریق ایجاد و تشکیل کارگاه هایی با مشارکت خانواده ها و انجمن اولیاء و مربیان و پشتیبانی ارگان های دولتی از قبیل وزارت آموزش و پرورش ، صدا و سیما تحقق پذیر به نظر می آید.